Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα Henri Matisse. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων
Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα Henri Matisse. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων

Σάββατο 9 Δεκεμβρίου 2017

Σημειώσεις στο 1ο κεφάλαιο του "Τι είναι αυτό που το λέμε τέχνη" του Arthur Danto


Arthur C. Danto   [1924-2013]  
was Johnsonian Professor of Philosophy Emeritus at Columbia University and art critic for The Nation.

To βιβλίο του What Art Is κυκλοφόρησε το 2013.






η ελληνική έκδοση την ίδια χρονιά

Κεφάλαιο 1
Άγρυπνα όνειρα



Ο Κούρος εν προμάχοις ή Κούρος του Κροίσου
530 π.Χ.

[ο Πλάτων έζησε στα τέλη του 5ου-αρχές του 4ου αιώνα π.Χ.      (427 π.Χ. – 347 π.Χ.)  ]

από τον έκτο αιώνα πρό Χριστού μέχρι τις αρχές του 20ου η πλατωνική θεωρία της τέχνης ως μίμησης  ίσχυε επειδή τα έργα όντως αποσκοπούσαν την ακριβή αναπαράσταση της φύσης
σ. 14


Παρ'  όλα αυτά ο συγκεκριμένος κούρος δεν είναι πια προσωπογραφία του οπλίτη που σκοτώθηκε στο άνθος της ηλικίας του, αλλά αναπαράσταση του ιδανικού "τέλειου" οπλίτη...




De Maagd van kanselier Rolin [1435]  is een schilderij van de Vlaamse kunstschilder Jan van Eyck

"δεν πρέπει να υπάρχει διαφορά ανάμεσα στο να κοιτάζει κανείς ένα πίνακα και να κοιτάζει από το παράθυρο αυτό που απεικονίζει ο πίνακας" τονίζει ο Αλμπέρτι
Μίμησις λοιπόν το βασικό κριτήριο του τι είναι τέχνη επί αιώνες...
Αναρωτιέμαι όμως αν όντως "φωτογραφικά" απέδωσε ο Βαν Άϊκ αυτό που έβλεπε... ο καγκελάριος Ρολίν
απ' το παράθυρό του!




Il Bacio di Giuda (o Cattura di Cristo)        [1303]
Giotto da Bondone
Mπορούμε να πούμε ότι από τον 13ο αιώνα ξαναρχίζει ( από την εποχή της κλασικής αρχαιότητας) η αντιγραφή της οπτικής πραγματικότητας από τον Τζότο





William Henry Fox Talbot - The Pencil of Nature, 1844
η έλευση της φωτογραφίας






This Race Horse was the first Film ever, filmed in 1878 by Edward Muybridge. Eadweard J. Muybridge (pronounced /ˌɛdwərd ˈmaɪbrɪdʒ/; 9 April 1830 -- 8 May 1904)
κινηματογραφική φωτογράφιση του καλπασμού του αλόγου







1895 κινηματογραφική λήψη
εργάτες σχολάνε από το εργοστάσιο των Lumiere
Ένας από τους ίδιους τους αδελφούς Λυμιέρ σκέφτηκε πως... ο κινηματογράφος δε θα είχε πολύ μέλλον, επειδή πολλοί βρήκαν τη συγκεκριμένη λήψη κουραστική! 






Το 1907, με τις "δεσποινίδες της Αβιβνιόν" ο Πικάσο αποδίδει τα "κορίτσια" του πορνείου
με διαφορετικό τρόπο απ' ότι έμοιαζαν
κρύβει όμως τον πίνακα για 20 χρόνια, αφού ακόμη και ο κυβιστής συνάδελφός του Μπρακ είπε όταν τον είδε στο ατελιέ του ότι ο Πικάσο "σέρβιρε στο γεύμα στουπί με παραφίνη!"




La femme au chapeau    1905
Henri Matisse

Έχει προηγηθεί το 1905 στο φθινωπορινό σαλόνι του 1905 ο σάλος με την έκθεση πινάκων των
fauves.
Ο Ματίς κατηγορείται ότι δεν ξέρει να ζωγραφίζει.
Ακόμη και ο Aμερικανός συλλέκτης τέχνης και κριτικός Leo Stein που αγόρασε τον πίνακα δήλωσε "ο πιο αποκρουστικός λεκές χρώματος που έχω δει ποτέ"!


"Nature symbolized"  1911
Arthur Dove [1880-1946]
θεωρείται ο πρώτος Αμερικανός αφηρημένος ζωγράφος



The Ten Biggest, No 2                   1907
λάδι και τέμπερα σε χαρτί
Hilma af Klint   (October 26, 1862 – October 21, 1944)
γιατί δεν αναφέρει ο Ντάντο την αβ Κλιντ ;;;



Woman III     1953
Willem de Kooning.
"οι έντονες πινελιές του ντε Κούνινγκ και των άλλων αφηρημένων εξπρεσιονιστών αφήνουν ίχνη όπως τα σημάδια ενός φρεναρίσματος είναι ίχνη ότι κάποιος πάτησε φρένο"   σ. 30












Theo van Doesburg,          (1883 – 1931)
 1 Composition VIII (The Cow), 1918. 2/3 Studies for composition (The Cow), 1917
το όνομα προφέρεται Τέγιο βαν Ντούζμπερχ

"πώς ένας κυβιστής περνάει από την εικόνα μιας αγελάδας στην αφαιρετική απόδοση"
"αφετηρία ενός αφηρημένου έργου πρέπει να είναι η αντικειμενική οπτική πραγματικότητα"   σ.31 




Meisje met ranonkels    1914
Theo van Doesburg
στον πίνακα όμως "κοπέλα με λουλούδι" είναι λιγότερο αφηρημένος







o κλόουν 1934  
Roberto Matta


Ο Χιλιανός καλλιτέχνης Roberto Matta [1911 - 2002] επηρέασε αμερικανούς αφηρημένους εξπρεσιονιστές όπως ο Μάδεργουελ που είχε μεγάλη εκτίμηση ιδιαίτερα για τα σχέδιά του.    σ. 34








The Liver is the Cock's Comb(1944)
Arshile Gorky

η λυρική αφαίρεση του Αρμενιοαμερικανού Γκόρκι
"μεταμορφώνεται από μανιεριστή σε πρωτότυπο καλλιτέχνη"    σ. 36





Nu descendant un escalier n° 2
Marcel Duchamp

To 1912 το "γυμνό που κατεβαίνει τη σκάλα, αρ. 2"  δε γίνεται δεκτό στην κυβιστική έκθεση του Παρισιού ως υπερβολικά φουτουριστικό,
αλλά το 1913 παρουσιάζεται στην έκθεση του οπλοστασίου στη Νέα Υόρκη
όπου έκανε πάταγο.
Οι επικριτές βέβαια έγραψαν πως πρόκειται για "έκρηξη σε ξυλουργικό εργοστάσιο".   σ. 37

Είχε παρουσιαστεί το 1912 στη Βαρκελώνη στην έκθεση Exposició d'Art Cubista
αλλά χωρίς να εντυπωσιάσει.





φωτογραφία στην εφημερίδα New York Tribune
από την έκθεση Armory Show, 1913

Οι καλλιτεχνικές καινοτομίες προκαλούν αμηχανία. σ. 37



Summer Interior (1909)




O ρεαλιστής Αμερικανός ζωγράφος  Xόπερ διαδηλώνει εναντίον του μουσείου Γουίτνι διότι είναι προκατειλημμένοι υπέρ της αφηρημένης τέχνης.
σ. 38






Peter Fischli David Weiss


UNTITLED    1994-2013
medium:   Painted polyurethane, 164 parts

για τον ανυποψίαστο φιλότεχνο, θα μπορούσε να μην πρόκειται για τέχνη αλλά για απλή παρουσίαση υλικών     σ. 40








Joseph Beuys
 Fat Chair, 1964-1985,
medium:  wood, glass, metal, fabric, paint, fat and thermometer

o Γερμανός καλλιτέχνης υποστήριζε πως οτιδήποτε μπορεί να είναι τέχνη...
εμμονή με το... λίπος (καρέκλα με λίπος)    σ.40



Robert Rauschenberg

UNTITLED [MONA LISA]        1952

Collage: engravings, printed paper, fabric, paper, pencil, foil paper, and glue on paper


"Ένα ζευγάρι κάλτσες δεν είναι λιγότερο κατάλληλο για έργο τέχνης από υλικά όπως το ξύλο, το νέφτι, το λάδι, ένα κομμάτι ύφασμα."      σ.41








Cy Twombly
Untitled (New York City), 1968 

o πίνακας αυτός με ορνιθοσκαλίσματα κιμωλίας του Αμερικανού εννοιολογικού ζωγράφου πουλήθηκε
 70 εκατομμύρια δολάρια σε δημοπρασία στο Sotheby’s  το 2015...

Ο Σάι Τουόμπλι, τουλάχιστον στα πρώτα του βήματα, επέλεγε για θέμα του μουντζούρες και ορνιθοσκαλίσματα.    σ. 43






Red painting    1952

Ed Reinhardt
ένας πρόδρομος του μινιμαλισμού








Robert Zakanitch

Red Watercolor, 2007, watercolor on paper, 34 x 46 inches

Ο Ζάκανιτς θέλησε με το κίνημα 

Pattern and Decoration
να αντιπαρατεθεί στην κυρίαρχη μινιμαλιστική αισθητική.       σ. 43





Marcel Duchamp      1887 - 1968Comb    1916
medium:  steel
dimensions: (3.2 x 16.5 cm)

"η ιδέα του readymade είναι ίσως ό,τι πιο σημαντικό περιλαμβάνει το έργο μου"   σ. 48


To ότι μπορεί κάτι να είναι τέχνη χωρίς να είναι ωραίο είναι μια κατάκτηση του 20ου αιώνα.    σ. 50








Portret van een groteske oude vrouw
Quinten Massijs   [1466-1530]

Eίναι όμως "ωραίος" ο πίνακας αυτός του 1513;





Autoritratto entro uno specchio convesso    1524

Parmigianino


Στο δέκατο κεφάλαιο της πλατωνικής Πολιτείας ο Σωκράτης επιχειρηματολογεί πως ο καθρέφτης αποτυπώνει την πραγματική όψη των πραγμάτων χωρίς καμιά προσπάθεια.    σ. 53



20 αιώνες μετά ο Παρμιτζανίνο αποδεικνύει με την αυτοπροσωπογραφία του μέσα στον κυρτό καθρέφτη πόσο καλά μπορεί να ζωγραφίσει!






Left: “abstract oil painting” by James V. Harvey, 1957. 

Right: “Brillo Pad box” by James V. Harvey, circa 1959.

James Harvey [1929-1965] 
was an abstract expressionist painter in New York City whose dayjob was designing product packaging. In 1961, he redesigned a case of Brillo Pads, for example. 

"βρισκόμαστε μπροστά σε ένα αριστούργημα διαφημιστικής ρητορικής, κατάλληλης να συγκινήσει τον αγοραστή"

"ο σχεδιασμός του συγκεκριμένου χαρτοκιβωτίου είναι ένας φόρος τιμής σε μια συγκεκριμένη εποχή, στα αισθητικά και καλλιτεχικά της κριτήρια..."

σ. 67






o Andy Warhol ανάμεσα στα έργα του...

"στόχος του έργου ήταν να εξαλείψει τις αντιληπτικές διαφορές μεταξύ τέχνης και πραγματικότητας"
σ. 61

"ο χαρακτηρισμός τους ως έργων τέχνης δε βασιζεται στην εξωτερική τους εμφάνιση  σε σύγκριση με των βιομηχανικών χαρτοκιβατίων"   (που περιείχαν και τα χρηστικά σφουγγαράκια)

σ. 62

"Τα κουτιά του Γουόρχολ ήταν μια αντίδραση στον αφηρημένο εξπρεσιονισμό, μέσω κυρίως της επιδίωξής του να εκθειάσει όλα όσα περιφρονούσαν οι αφηρημένοι εξπρεσιονιστές"
σ. 69







όχι μιμήσεις

Brillo Box (3ȼ Off) (HBO Documentary Films)







1968
Tα κάλπικα κουτιά του Σουηδού επομελητή εκθέσεων
Pontus Hulten






Mike Bidlo’s Not Warhol (Brillo Boxes, 1964),
 2005, Lever House Art Collection, New York


"έτσι έχουμε τέσσερις ομάδες κουτιών Μπρίλο με την καθεμιά να έχει διαφορετικό νόημα.
πράγματι μοιάζει σαν να πρόκειται για το τέλος της τέχνης"
σ. 78




Brillo Box and so forth | An interview to Arthur Danto







Jacques-Louis David
La Mort de Marat  /  Marat Assassiné      1793


"Η στάση του επαναστάτη Μαρά θυμίζει το Χριστό τη στιγμή της ταφής του. 
... Αυτό υπονοεί ότι οι ιδέες του δε θα πεθάνουν, όπως συνέβη με το Χριστό..."
σ. 64



"τα έργα τέχνης έχουν αναφορικότητα, και επομένως νόημα"
σ. 62


"ο θεατής καλείται να ερμηνεύσει τις εννοηματωμένες ιδιότητες ώστε να συλλάβει το ενσωματωμένο σ' αυτές νόημα"
σ. 63


"Η άποψη ότι ένα ενσωματωμένο νόημα είναι αυτό που μετατρέπει ένα αντικείμενο σε έργο τέχνης ισχύει τόσο στην περίπτωση του Νταβίντ όσο και του Γουόρχολ."    σ. 64






Roy Lichtenstein
kiss II      1962

"ήθελε να φέρει την τέχνη της καθημερινής ζωής (κόμικς) στις γκαλερί"
σ. 70

[ο πίνακας πωλήθηκε το 1990 για 6 εκατομμύρια δολάρια]








DONALD JUDD
untitled 1991
βρίσκεται στο μουσείο του Ισραήλ
επίτηδες χωρίς βάση, το γλυπτό δεν ξεχωρίζει ως έργο τέχνη από τον περιβάλλοντα χώρο


"τα έργα έχουν τον τίτλο "άτιτλο" υποθέτω κυρίως για να αποτρέψουν το θεατή να θεωρήσει ότι απεικονίζουν κάτι συγκεκριμένο"

"όχι μιμήσεις υπαρκτών αντικειμένων"

σ. 65








BOX
SAUL STEINBERG           [1914-1999]

"ένα κουτί ονειρεύεται το τέλειο πορτρέτο με άψογες γραμμές και γωνίες"
σ. 73





Κυριακή 5 Μαρτίου 2017

Οι δεσποινίδες της Αβινιόν


                                               Les Demoiselles d'Avignon   1907
                                                  Pablo Picasso  (1881–1973)

Ελαιογραφία 2,43 επί 2,33 μέτρα.
Ένας διάσημος πίνακας, κήρυκας της μοντέρνας τέχνης και του ρεύματος του κυβισμού.
Πέντε γυμνές γυναικείες μορφές. Οι τρεις αριστερά με πρόσωπα επηρεασμένα από την ιβηρική τέχνη, οι δύο δεξιά με πρόσωπα - αφρικανικές μάσκες.
Εμφανής ο επηρεασμός από την πρωτόγονη τέχνη.
Η δεύτερη μορφή αριστερά, πιθανότατα ξαπλωμένη.
Η μορφή που κάθεται με την πλάτη στον θεατή έχει το πρόσωπο- μάσκα στραμμένο να τον κοιτάζει.
Η γυναίκα αριστερά τραβάει την κουρτίνα και αποκαλύπτει την ερωτική σκηνή.
Οι πέντε γυναίκες δεν επικοινωνούν καθόλου μεταξύ τους.
Ένας πίνακας ημιτελής;
Η νεκρή φύση στη μέση στο κάτω μέρος του πίνακα, φρούτα πάνω σε τραπεζάκι.
Ένας πίνακας άραγε εξορκισμού;
Ή μήπως το αρχικό θέμα ήταν η αλληγορία "Memento mori - υπενθύμιση θανάτου";
Αναπαράσταση των τριών διαστάσεων σε επίπεδη επιφάνεια.
Μάσκες, αντί για πρόσωπα, που σχεδόν έχουν απωλέσει κάθε στοιχείο ανθρωπιάς.
Αποδόμηση των εικονιζόμενων ανθρώπων και αντικειμένων σε κομματιασμένες επίπεδες όψεις - θραύσματα.
Άρνηση της προοπτική  και της φωτοσκίασης.
Η φορμα υπερισχύει του θέματος.

Ο τίτλος του πίνακα δεν είναι γνήσιος. Τον επινόησε ο φίλος του ζωγράφου, και κριτικός τέχνης Andre Salmon, από το όνομα του κακόφημου (λόγω πορνείων) δρόμου Carrer d'Avinyó στη Βαρκελόνη.

Η άποψη του Λέο Στάινμπεργκ στο άρθρο του "Το φιλοσοφικό πορνείο" το 1972,
είναι ότι ο Πικάσο μπορεί να συνέδεε τον αρχικό πίνακα - μελέτη με τους κινδύνους της σεξουαλικής πράξης, αλλά όχι με την αμαρτία.
Η αλληγορία δεν έγκειται στη συνάντηση του άντρα με τη γυναίκα, αλλά έχει σχέση με την περιπέτεια της σύγκρουσης με την τέχνη.
Αυτό που λέει ο πίνακας είναι ότι αν δεχτείς ολοκληρωτικά και υποβληθείς στην αισθητική εμπειρία, αν την αφήσεις να σε "καταπιεί"  και να σε "τρομοκρατήσει", τότε μετατρέπεσαι σε μυημένο...

 
Η άποψη του John Berger είναι ότι "οι δεσποινίδες":
 "είχαν σκοπό να σοκάρουν. Επρόκειτο για άγρια, κατά μέτωπον επίθεση, όχι εναντίον της σεξουαλικής ανηθικότητας, αλλά εναντίον του τρόπου ζωής όπως τον έβλεπε ο Πικάσο - τη σπατάλη, την ασχήμια, την ασπλαχνία. Το ξεχαρβάλωμα σ' αυτό τον πίνακα είναι αποτέλεσμα της επιθετικότητας, όχι της αισθητικής.



O πίνακας αρχικά αγοράστηκε για 25 χιλιάδες φράγκα από το σχεδιαστή μόδας και συλλέκτη Jacques Doucet το 1929.

Σήμερα εκτίθεται στο μουσείο μοντέρνας τέχνης, Museum of Modern Art, στη Νέα Υόρκη, που αγόρασε τελικά τον πίνακα το 1939.


Aπό πού πιθανόν επηρεάστηκε ο Πικάσο:


                                                     Les Grandes Baigneuses                                             
                                                Οι λουόμενες 1898-1905
                                                   Paul Cezanne
Επηρεάστηκε ο Πικάσο από τις "λουόμενες" του Σεζάν που ολοκληρώθηκε μόλις δύο χρόνια πριν από τις "δεσποινίδες";



ή μήπως και από τις "πέντε λουόμενες" του 1887, πάλι του Σεζάν;


                                     Bonheur de Vivre, 1906
                                             Henri Matisse
Άλλο έργο που μπορεί να επηρέασε τον Πικάσο ήταν "η χαρά της ζωής" του Ματίς.



                                             κεφαλή γυναίκας
                               Ιβηρική τέχνη 3ος ή 2ος αιώνας π.Χ.
                      (πριν να κατακτηθεί η χερσόνησος από τους Ρωμαίους)


                                                 Αφρικανική μάσκα Φανγκ
      παρόμοια με μάσκα που πρέπει να είχε δει ο Πικάσο σε έκθεση στο Παρίσι


Ας μην ξεχνάμε τον αφορισμό του Leo Steinberg:
"All art is infested by other art."
"'Ολη η τέχνη μαστίζεται από τέχνη."



Έργα του  Πικάσο που σχετίζονται με τις "δεσποινίδες":



Έχουν προηγηθεί πολλές ασκήσεις του Πικάσο, όπως
 το "Nu aux bras levés" (1906 -1907).


                                                    Nus (γυμνά), 1905
                                              γραφίτης σε χαρτί
                    Άλλο έργο του Πικάσο, άσκηση για τις "δεσποινίδες";



                                      Αγκαλιασμένα γυμνά του Πικάσο, 1905



Ένα από τα αρχικά σχέδια του Πικάσο για τις "δεσποινίδες", του 1907,
μολύβι και παστέλ σε χαρτί.
[Βρίσκεται στο μουσείο τέχνης της Βασιλείας.]
Στον οίκο ανοχής μπαίνει ένας φοιτητής ιατρικής κρατώντας στο χέρι του ένα κρανίο. Τραβάει την κουρτίνα και βλέπει την ερωτική σκηνή.
 Ένας πελάτης βρίσκεται στο κέντρο του σχεδίου περιτριγυρισμένος από πέντε γυμνές πόρνες. Μπροστά του ένα πιάτο με καρπούζι κι ένα δοχείο κρασιού.




Φωτογραφία του Πικάσο στο εργαστήριό του στο Μπατό Λαβουάρ το 1908.
Πίσω του γλυπτά από τη Νέα Καληδονία.


webliography

Picasso, Les Demoiselles d'Avignon [Khan Academy]
Les Demoiselles d'Avignon
 Les Demoiselles d'Avignon [wikipedia]
Les Demoiselles d'Avignon (ανάλυση του έργου)
Les Demoiselles d’Avignon [ΜοΜΑ]
The Brothel, c.1879 Edgar Degas
Picasso And Primitivism: The Story Behind The Masks
Published: February 8, 1988



Gelett Burgess The Wild Men of Paris.  [influential essay from May 1910 introduced French modern art to the United States] δημοσιεύτηκε στο περιοδικό The Architectural Record
Daniel Henry Kahnweiler  Rise of cubism pdf
Robert Rosenblum Cubism as Pop Art 
Leo Steinberg The philosophical brothel. October, Vol. 44 (Spring, 1988), pp. 7-74   [σχετικά με τον πίνακα του Πικάσο, “οι δεσποινίδες της Αβινιόν”] pdf


bibliography

Argan, G. C. & Bonito Oliva, A. (2014). Η μοντέρνα τέχνη 1770-1970. Η τέχνη στην καμπή του 21ου αιώνα. Ηράκλειο: ΠΕΚ
σελ. 278-280 
Berger, J. (1980). The success and failure of Picasso. London: Pantheon
Cox, N. (2003). Κυβισμός. Αθήνα: Καστανιώτης
σελ. 72-98  
Foster, H., Krauss, R., Bois Y-A., & Buchloh, B. (2013). Η τέχνη από το 1900. Μοντερνισμός, αντιμοντερνισμός, μεταμοντερνισμός. Tρίτη Έκδοση. Αθήνα: Επίκεντρο
σελ. 78-84
Gombrich, E. H. (1998). Το χρονικό της τέχνης. Β’ Έκδοση, μετάφραση της 16ης αγγλικής. Αθήνα : ΜΙΕΤ
σελ. 573-578 
Pou, A. (2007). Πικάσο.  Αθήνα: Καθημερινή
σελ. 122-123 
Rhodes, C. (1994). Primitivism and Modern Art. London: Thames & Hudson
σελ. 88-91  
Wertenbaker, L. (1972). The World of Picasso 1881-1973.  Amsterdam: Time-Life Books
σελ. 64-71