Ίδια χρονιά, δύο ζωγράφοι, δύο εντελώς διαφορετικοί κόσμοι

                                          "To γεύμα" 1873
                                          λάδι σε μουσαμά   160 x 201 εκ.
                                             Claude Monet                                         

Το έτος είναι το 1873.
H Γαλλία  έχει υποστεί ταπεινωτική ήττα κατά τον γαλλοπρωσικό πόλεμο, ο αυτοκράτορας Ναπολεων Γ' έπεσε, και η Κομμούνα συνετρίβη.
Ο ζωγράφος Κλοντ Μονέ είχε διαφύγει στην Αγγλία για να γλιτώσει τα δεινά του πολέμου, την πολιορκία του Παρισιού και την εργατική εξέγερση.
Όταν επεστρεψε στη Γαλλία έφτιαξε τον παραπάνω πίνακα.
Ένα παιδάκι που παίζει δίπλα στο πολυτελές τραπέζι στον κήπο, στρωμένο ακόμη με διάφορα εδέσματα.
Στο βάθος δύο κυρίες πλησιάζουν, ένα καπέλο κρέμεται στο κλαδί του δέντρου που προσφέρει τη σκιά του πάνω από το τραπέζι, μια τσάντα και μια ομπρέλα μην τυχόν κι ο ήλιος σκουρήνει το κατάλευκο δερματάκι των γυναικών.
Αυτός είναι ο κόσμος του ιμπρεσιονιστή καλλιτέχνη.
Ένα στιγμιότυπο από τον ήρεμο βίο του.
Μια ευκαιρία να παίξει με τα χρώματα en plein air, αφού κάθε μέρα είναι γι' αυτόν μια σχόλη.
Φυσικά στον κήπο του στο Argenteuil.
Ένας πίνακας παραγγελία του  Ernest Hoschedé.
.

              Бурлаки на Волге        1870–73
              Εργάτες που σέρνουν ποταμόπλοιο στο Βόλγα  
              Илья́ Ефи́мович Ре́пин
              Ηλίας Εφίμοβιτς Ρέπιν  

               Μπουρλάκοι στο Βόλγα, σε φωτογραφία της δεκαετίας του 1900.


Ο Ρέπιν είναι ένας τελείως διαφορετικός ζωγράφος.
Δίνει με ρεαλιστικό τρόπο μια σκηνή από την πραγματική ζωή ενός εργάτη "μπουρλάκου". Ζεμένος με σκοινί σαν το ζώο σέρνει το ποταμόπλοιο.
Ο τελευταίος στον πίνακά του στα πρόθυρα της κατάρρευσης.

    "Οι χτίστες του Μπρατσκ."     1960-1961
     του Βίκτορα Πόπκοφ

Πόσο διαφορετικοί αλήθεια εμφανίζονται εδώ οι χτίστες στον παραπάνω πίνακα!
Είναι στα τελευταία χρόνια της διακυβέρνησης του Χρουστσόφ.
 Η ΕΣΣΔ φαίνεται πολύ σίγουρη για τον εαυτό της. Πριν τρία μόλις χρόνια ξεπέρασε τις ΗΠΑ στην τεχνολογία, στέλνοντας πρώτη δορυφόρο στο διάστημα.
Η σιγουριά αυτή λες και διακρίνεται στα πρόσωπα και τον τρόπο που κάθονται οι εργάτες.
Ούτε ίχνος από τη σωματική κούραση των μπουρλάκων στον πίνακα του Ρέπιν.
Λες και δεν κουράστηκαν καθόλου από την εργασία τους.
Ένα πίνακας σοσιαλιστικού ρεαλισμού που καταντάει... μη ρεαλιστικός.






webliography
1339 έργα του Κλοντ Μονέ [φωτοάλμπουμ]
σημειώσεις για τον πίνακα του Ρέπιν [μουσείο Guggenheim]
Socialist realism

The Luncheon, Monet's Garden at Argenteuil by Claude Monet

The Luncheon (Monet's Garden At Argenteuil)



βιβλιογραφία
10,000 years of art. (2007). London: Phaidon 
Burns, E. M. (2006). Ευρωπαϊκή Ιστορία. Ο δυτικός πολιτισμός: Νεότεροι χρόνοι. Δ’ Έκδοση. Θεσσαλονίκη: Επίκεντρο
σελ. 706-711

Ο καθεδρικός ναός της Ρουέν του Claude Monet

                                 δυτική πρόσοψη του ναού στο φως 1892

Ο Κλοντ Μονέ έχοντας παρατήσει εντελώς την καθαρή αναπαράσταση των μορφών και τη γραμμική προοπτική,επικεντρώνει την προσοχή του στα παιχνιδίσματα του φωτός πάνω στο θέμα του με τέτοια εμμονή που ασχολείται επί τρία χρόνια ζωγραφίζοντας τον καθεδρικό ναό της Ρουέν από διάφορες μεριές και διαφορετικές ώρες ώστε να ρουφήξει όλη αυτή τη χρωματική ποικιλία και να μας την προσφέρει σε  τριάντα διαφορετικούς πίνακες!
Όπως το είπε κι ο ίδιος ο ιμπρεσιονιστής ζωγράφος "Τα πάντα αλλάζουν, ακόμη κι οι πέτρες."
Εξ άλλου του άρεσε να "ξεχνάει το αντικείμενο μπροστά του και να ζωγραφίζει μέχρι να αποδοθεί η αφελής εντύπωση της σκηνής..."

Στο συγκεκριμένο πίνακα, από το γιγαντιαίο ναό βλέπουμε μόνο την κεντρική είσοδο και μέρος από τον αριστερό πύργο. Ενώ δε δίνει καμιά σημασία στον πανύψηλο κεντρικό οβελίσκο, ο εξαϋλωμένος ναός του, λουσμένος στο φως, ζωγραφισμένος με τις χαρακτηριστικές παχυές πινελιές, εξάπτει τη φαντασία μας και μας υποβάλλει την ιδέα της μικρότητάς μας, καθώς κοιτάζουμε πόσο μηδαμινά είναι τα ανθρωπάκια (το μόνο σκούρο σ' ολόκληρο τον πίνακα) δίπλα στην είσοδο του ναού.

Η σειρά αυτή των πινάκων του επηρέασαν βαθύτατα μελλοντικούς καλλιτέχνες όπως οι Sisley, Mondrian, Picasso και Roy Lichtenstein.

Οι πίνακες ζωγραφίστηκαν τη δεκαετία του 1890, που ο πάπας Λέων ΙΓ' προσπάθησε να συμφιλιώσει την τρίτη γαλλική δημοκρατία με τον καθολικισμό, ακολουθώντας μια πιο ρεαλιστική πολιτική, μιας και η παλινόρθωση της βασιλείας έμοιαζε πια σα χίμαιρα...

Βιβλιογραφία

Argan, G. C. & Bonito Oliva, A. (2014). Η μοντέρνα τέχνη 1770-1970. Η τέχνη στην καμπή του 21ου αιώνα. Ηράκλειο: ΠΕΚ
σελ. 71-73 

ALAN RIDING Monet's Fixation on the Rouen Cathedral

Tο λυκαυγές της εποχής του ιμπρεσσιονισμού

                            Impression soleil levant (1872) Claude Monet


Ο όρος impressionisme χρησιμοποιήθηκε για πρώτη φορά από τον κριτικό Louis Leroy το 1874 ο οποίος χρησιμοποίησε τη λέξη impression από τον τίτλο του παραπάνω πίνακα του Κλοντ Μονέ που είδε στην έκθεση, κι έγραψε ένα άρθρο στη σατυρική εφημερίδα Le Charivari λέγοντας πως "ακόμη και μια πρόχειρη ζωγραφιά σε μια ταπετσαρία θα 'ταν πιο ολοκληρωμένη απ' αυτή τη θαλασσογραφία"! .
O Κλοντ Μονέ πίστευε πως ότι βλέπουμε κάθε στιγμή είναι ξεχωριστά διαφορετικό λόγω της εντύπωσης που μας δημιουργεί το φως πέφτοντας πάνω σε οποιοδήποτε φυσικό αντικείμενο.
Ο ζωγράφος επομένως πρέπει να χρησιμοποιήσει τις σκιές, διαθλάσεις, αντανακλάσεις του φωτός και να τις μεταμορφώσει σε μια πανδαισία χρώματος πάνω στον καμβά του ζωντανεύοντας ακριβώς αυτή τη φευγαλέα εντύπωση.
Γι' αυτό και προτιμούσε να ζωγραφίζει έξω ρουφώντας όλη τη δυναμική του φυσικού φωτός.

Mάλιστα, ο καθηγητής αστρονομίας στο πανεπιστήμιο του Τέξας Donald Olson διατείνεται πως βρήκε την ακριβή στιγμή που γεννήθηκε το καλλιτεχνική αυτό κίνημα, δηλαδή ακριβώς την ώρα που ο Μονέ άρχισε να ζωγραφίζει τον περίφημο πίνακα "Εντύπωση - Ανατολή του ηλίου"
Ήταν ακριβώς στις 7:35 το πρωί της 13ης Μοεμβρίου του 1872, σε ένα δωμάτιο ξενοδοχείου στην Le Havre της Γαλλίας.

 

βιβλιογραφία

Gombrich, E. H. (1998). Το χρονικό της τέχνης. Β’ Έκδοση, μετάφραση της 16ης αγγλικής. Αθήνα : ΜΙΕΤ
σελ. 518-526


Χριστόφορος Κατσαδιώτης Στο σπίτι του Κλωντ Μονέ. [εφημερίδα Αυγή Κυριακή 30-10-2016]

Impressionism: officially 141 years old    [εκδοτικός οίκος FAIDON]